Wat u over ESRS S2 moet weten
01
Waar ESRS S2 over gaat
ESRS S2 sluit aan bij de internationale mensenrechtenstandaarden, zoals de UN Guiding Principles, de OESO-richtlijnen en de fundamentele arbeidsnormen van de IAO. De informatie laat gebruikers van het duurzaamheidsverslag zien waar in de waardeketen werknemers materieel door de onderneming worden geraakt en hoe zij negatieve impacts voorkomt, beperkt en herstelt.
02
De 4 rapportage-eisen in het kort
De rapportage-eisen laten zien hoe de onderneming omgaat met de werknemers in de waardeketen, van beleid tot doel. Daar komen de ESRS 2-vermeldingen over materiële impacts, risico’s en kansen bij.
- S2-1 Beleid: Het beleid ten aanzien van werknemers in de waardeketen, voor welke groepen het geldt, of het mensenhandel, gedwongen arbeid en kinderarbeid behandelt en of er een gedragscode voor leveranciers is
- S2-2 Overleg, kanalen en herstel: Hoe de onderneming overlegt met de werknemers, hun officiële vertegenwoordigers of geloofwaardige vertegenwoordigers en, voor zover zij daartoe stappen zet, hoe zij het standpunt van bijzonder kwetsbare of gemarginaliseerde groepen in kaart brengt, welke kanalen er zijn, of er een klachtenmechanisme bestaat, hoe zij de effectiviteit van de kanalen beoordeelt en hoe zij te werk gaat bij herstel wanneer zij materiële negatieve impacts heeft veroorzaakt of daaraan heeft bijgedragen
- S2-3 Maatregelen en middelen: Welke belangrijkste maatregelen en middelen de onderneming inzet en plant voor materiële impacts, risico’s en kansen, hoe zij hun effectiviteit volgt en hoe zij te werk gaat wanneer die botsen met andere zakelijke belangen, bijvoorbeeld bij de inkoop. Voor materiële subthema’s komen daar de vastgestelde incidenten op het gebied van mensenrechten bij
- S2-4 Doelen: Welke kwalitatieve of kwantitatieve doelen de onderneming heeft gesteld
03
Incidenten op het gebied van mensenrechten juist rapporteren
Binnen de grenzen van de gegevensbescherming worden alleen incidenten gerapporteerd die onderbouwd en bevestigd zijn:
- Onderbouwd: aangetoond aan de hand van objectieve, feitelijke en verifieerbare informatie. Niet elke lopende procedure en niet elke melding uit het klachtenkanaal is een onderbouwd geval
- Bevestigd: Een rechter, de OESO of een bestuurlijke instantie heeft formeel vastgesteld dat het incident heeft plaatsgevonden
- Samenvatten in plaats van opsommen: Incidenten mogen worden samengevoegd per type of per getroffen werknemers. Of de informatie materieel is, hangt vooral af van de ernst van de impact
04
Overgangsbepalingen: wat toch moet worden vermeld
S2 mag helemaal worden uitgesteld:
- Eerste golf: alleen nog voor boekjaar 2026. Daartoe behoort ook wie voor het eerst over boekjaar 2026 rapporteert. Ondernemingen die op de balansdatum ten minste een van de twee drempels niet overschrijden (450 miljoen EUR netto-omzet of gemiddeld 1.000 werknemers), mogen voor 2026 sowieso alle thematische standaarden weglaten als zij de nieuwe set al toepassen
- Andere ondernemingen: in de eerste 2 rapportagejaren, bij een rapportageplicht vanaf boekjaar 2027 dus voor de boekjaren 2027 en 2028. Bepalend is de wettelijke plicht, niet het moment van de nationale omzetting
Het uitstel is geen volledige vrijstelling. De onderneming moet vermelden of de werknemers in de waardeketen een materieel thema zijn. Zo ja, dan moet zij het onderwerp of de materiële subthema’s en de relevante maatstaven vermelden. Zij moet kort beschrijven: de samenhang met businessmodel en strategie, tijdgebonden doelen en de voortgang, beleid en maatregelen met het resultaat.
05
Leveranciers bevragen: wat geldt
Voor S2 is informatie van leveranciers en dienstverleners belangrijk. De standaarden staan echter ook toe zonder rechtstreekse bevraging te werken: de materialiteitsanalyse kan berusten op sectorale en regionale gegevens of op algemeen beschikbare informatie. Voor de vermeldingen zijn schattingen toegestaan als ze praktisch haalbaar en betrouwbaar zijn.
- Vragen mag, maar daaruit volgt geen wettelijke antwoordplicht: Leveranciers met ten hoogste 1.000 werknemers mogen verzoeken weigeren die verder gaan dan de informatie in bijlage II van de VS-standaard. Deze lijst is korter dan de VS-standaard zelf. Over werknemers omvat zij het aantal werknemers naar soort contract en geslacht, arbeidsongevallen, minimumloon, dekking door collectieve arbeidsovereenkomsten en opleiding. Bij leveranciers met meer dan 10 werknemers komen daar het personeelsverloop, een gedragscode of mensenrechtenbeleid, een klachtenafhandelingsmechanisme en bevestigde incidenten bij. Wie meer vraagt, vermeldt welke informatie daarbovenuit gaat en dat de leverancier die mag weigeren; contractbepalingen die meer verplicht stellen, zijn niet bindend. Dit geldt vanaf boekjaar 2027 en alleen voor duurzaamheidsrapportage, niet bijvoorbeeld voor zorgvuldigheidsplichten in de activiteitenketen. In Oostenrijk geldt al sinds 19 feb 2026 een eigen grens in het wetboek van koophandel (UGB), gemeten aan de VSME in de versie van 2025
- Lacunes toelichten: Ontbreekt in de eerste 3 rapportagejaren informatie uit de waardeketen, dan moet de onderneming haar inspanningen, de redenen en haar plannen toelichten
06
Typische gegevensbronnen in de onderneming
Veel gegevens zitten niet bij de duurzaamheidsafdeling, maar bij inkoop en compliance:
- Leveranciersstamgegevens en inkoopvolume per land en productgroep laten zien waar risicogebieden liggen
- Risicoanalyses en leveranciersbeoordelingen, bijvoorbeeld zelfbeoordelingen, audits, certificaten of ratings, laten risico’s en maatregelen bij afzonderlijke leveranciers zien
- De gedragscode voor leveranciers, met bevestigingen en contractbepalingen, vormt de basis voor het beleid
- Het meldsysteem en het klachtenkanaal leveren gevallen, casusstatistieken en herstel
- Contracten met dienstverleners die op de eigen locaties werken, laten zien wie onder S2 valt
07
Verband met de VS-standaard
De VS-standaard bevat geen eigen maatstaven voor werknemers in de waardeketen. In de uitgebreide module moet worden vermeld of praktijken en beleid voor de overgang naar een duurzamere economie ook leveranciers of klanten betreffen en of bevestigde incidenten met werknemers in de waardeketen bekend zijn.
08
Veelgemaakte fouten en uitdagingen
Deze punten vallen in de praktijk vaak op:
- Alleen de directe leveranciers bekijken, terwijl de materiële impacts vaak dieper in de toeleveringsketen liggen, bijvoorbeeld bij de grondstofwinning
- Vertrouwen op leveranciersgegevens. Kleinere leveranciers mogen veel weigeren, en vaak komt er ook anders weinig terug. De rapportageplicht blijft toch bij de onderneming. Ontbrekende gegevens kunnen worden aangevuld met schattingen en sectorale en regionale gegevens. Informatie die een leverancier mag weigeren, hoeft daarvoor niet te worden verkregen: de plicht geldt ook zonder die informatie als vervuld. Wie pas bij het opstellen van het verslag merkt dat antwoorden ontbreken, heeft geen tijd meer om de lacunes te dichten
- Werknemers verkeerd indelen: Uitzendkrachten en rechtstreeks ingehuurde zelfstandigen vallen onder S1, het personeel van externe dienstverleners op de eigen locatie, bijvoorbeeld catering of beveiliging, valt doorgaans onder S2. Zonder duidelijke afbakening worden zij dubbel of helemaal niet meegeteld
- De overgangsbepalingen als pauze zien. Gegevens uit de toeleveringsketen opbouwen duurt lang. Wie in deze periode niet begint, staat na afloop zonder basis