Naar inhoud

Bronnen · ESRS

ESRS S2 Werknemers in de waardeketen – eisen uitgelegd

ESRS S2 uitgelegd: werknemers in de toeleveringsketen, incidenten op het gebied van mensenrechten, de overgangsbepalingen en grenzen aan verzoeken aan leveranciers.

Bijgewerkt op

ESRS S2 in het kort

01 Wat?
ESRS S2 is de thematische standaard over werknemers in de upstream- en downstreamwaardeketen. S2 moet alleen worden gerapporteerd als de materialiteitsanalyse materiële impacts, risico’s of kansen op dit thema oplevert. Hij dekt dezelfde subthema’s als S1, van arbeidsvoorwaarden tot kinderarbeid en gedwongen arbeid. Materieel kan hij bijvoorbeeld zijn voor ondernemingen waarvan de toeleveringsketens liggen in sectoren of landen met verhoogde mensenrechtenrisico’s, zoals textiel, elektronica, voeding, grondstoffen of de bouw.
02 Welke informatie moet worden verstrekt?
Het gaat om beleid, het overleg met de werknemers en kanalen voor zorgen, maatregelen tegen negatieve impacts, met inbegrip van vastgestelde incidenten op het gebied van mensenrechten, en om doelen. S2 schrijft geen eigen maatstaven voor. Entiteitspecifieke maatstaven kunnen toch nodig zijn als een materieel thema anders niet voldoende wordt gedekt.
03 Wie valt eronder?
Alle werknemers in de waardeketen op wie de onderneming materieel van invloed is of kan zijn en die niet tot het eigen personeel volgens S1 behoren. De standaard geeft voorbeelden: personeel van externe catering- of beveiligingsdiensten op de eigen locatie, werknemers van leveranciers en afnemers, technici van een leverancier van apparatuur die regelmatig apparatuur op de locatie onderhouden, en werknemers diep in de toeleveringsketen die grondstoffen winnen. Uitzendkrachten en rechtstreeks ingehuurde zelfstandigen vallen daarentegen onder S1.
04 Mag S2 worden uitgesteld?
Ja, net als E4, S3 en S4. Ondernemingen die voor het eerst over boekjaar 2027 of later moeten rapporteren, mogen S2 in hun eerste 2 rapportagejaren weglaten. Helemaal vrij zijn ze echter niet: ze moeten vermelden of het thema materieel is. Zo ja, dan moeten beleid, maatregelen en doelen toch kort worden beschreven.

Wat u over ESRS S2 moet weten

Waar ESRS S2 over gaat

ESRS S2 sluit aan bij de internationale mensenrechtenstandaarden, zoals de UN Guiding Principles, de OESO-richtlijnen en de fundamentele arbeidsnormen van de IAO. De informatie laat gebruikers van het duurzaamheidsverslag zien waar in de waardeketen werknemers materieel door de onderneming worden geraakt en hoe zij negatieve impacts voorkomt, beperkt en herstelt.

De 4 rapportage-eisen in het kort

De rapportage-eisen laten zien hoe de onderneming omgaat met de werknemers in de waardeketen, van beleid tot doel. Daar komen de ESRS 2-vermeldingen over materiële impacts, risico’s en kansen bij.

  • S2-1 Beleid: Het beleid ten aanzien van werknemers in de waardeketen, voor welke groepen het geldt, of het mensenhandel, gedwongen arbeid en kinderarbeid behandelt en of er een gedragscode voor leveranciers is
  • S2-2 Overleg, kanalen en herstel: Hoe de onderneming overlegt met de werknemers, hun officiële vertegenwoordigers of geloofwaardige vertegenwoordigers en, voor zover zij daartoe stappen zet, hoe zij het standpunt van bijzonder kwetsbare of gemarginaliseerde groepen in kaart brengt, welke kanalen er zijn, of er een klachtenmechanisme bestaat, hoe zij de effectiviteit van de kanalen beoordeelt en hoe zij te werk gaat bij herstel wanneer zij materiële negatieve impacts heeft veroorzaakt of daaraan heeft bijgedragen
  • S2-3 Maatregelen en middelen: Welke belangrijkste maatregelen en middelen de onderneming inzet en plant voor materiële impacts, risico’s en kansen, hoe zij hun effectiviteit volgt en hoe zij te werk gaat wanneer die botsen met andere zakelijke belangen, bijvoorbeeld bij de inkoop. Voor materiële subthema’s komen daar de vastgestelde incidenten op het gebied van mensenrechten bij
  • S2-4 Doelen: Welke kwalitatieve of kwantitatieve doelen de onderneming heeft gesteld

Incidenten op het gebied van mensenrechten juist rapporteren

Binnen de grenzen van de gegevensbescherming worden alleen incidenten gerapporteerd die onderbouwd en bevestigd zijn:

  • Onderbouwd: aangetoond aan de hand van objectieve, feitelijke en verifieerbare informatie. Niet elke lopende procedure en niet elke melding uit het klachtenkanaal is een onderbouwd geval
  • Bevestigd: Een rechter, de OESO of een bestuurlijke instantie heeft formeel vastgesteld dat het incident heeft plaatsgevonden
  • Samenvatten in plaats van opsommen: Incidenten mogen worden samengevoegd per type of per getroffen werknemers. Of de informatie materieel is, hangt vooral af van de ernst van de impact

Overgangsbepalingen: wat toch moet worden vermeld

S2 mag helemaal worden uitgesteld:

  • Eerste golf: alleen nog voor boekjaar 2026. Daartoe behoort ook wie voor het eerst over boekjaar 2026 rapporteert. Ondernemingen die op de balansdatum ten minste een van de twee drempels niet overschrijden (450 miljoen EUR netto-omzet of gemiddeld 1.000 werknemers), mogen voor 2026 sowieso alle thematische standaarden weglaten als zij de nieuwe set al toepassen
  • Andere ondernemingen: in de eerste 2 rapportagejaren, bij een rapportageplicht vanaf boekjaar 2027 dus voor de boekjaren 2027 en 2028. Bepalend is de wettelijke plicht, niet het moment van de nationale omzetting

Het uitstel is geen volledige vrijstelling. De onderneming moet vermelden of de werknemers in de waardeketen een materieel thema zijn. Zo ja, dan moet zij het onderwerp of de materiële subthema’s en de relevante maatstaven vermelden. Zij moet kort beschrijven: de samenhang met businessmodel en strategie, tijdgebonden doelen en de voortgang, beleid en maatregelen met het resultaat.

Leveranciers bevragen: wat geldt

Voor S2 is informatie van leveranciers en dienstverleners belangrijk. De standaarden staan echter ook toe zonder rechtstreekse bevraging te werken: de materialiteitsanalyse kan berusten op sectorale en regionale gegevens of op algemeen beschikbare informatie. Voor de vermeldingen zijn schattingen toegestaan als ze praktisch haalbaar en betrouwbaar zijn.

  • Vragen mag, maar daaruit volgt geen wettelijke antwoordplicht: Leveranciers met ten hoogste 1.000 werknemers mogen verzoeken weigeren die verder gaan dan de informatie in bijlage II van de VS-standaard. Deze lijst is korter dan de VS-standaard zelf. Over werknemers omvat zij het aantal werknemers naar soort contract en geslacht, arbeidsongevallen, minimumloon, dekking door collectieve arbeidsovereenkomsten en opleiding. Bij leveranciers met meer dan 10 werknemers komen daar het personeelsverloop, een gedragscode of mensenrechtenbeleid, een klachtenafhandelingsmechanisme en bevestigde incidenten bij. Wie meer vraagt, vermeldt welke informatie daarbovenuit gaat en dat de leverancier die mag weigeren; contractbepalingen die meer verplicht stellen, zijn niet bindend. Dit geldt vanaf boekjaar 2027 en alleen voor duurzaamheidsrapportage, niet bijvoorbeeld voor zorgvuldigheidsplichten in de activiteitenketen. In Oostenrijk geldt al sinds 19 feb 2026 een eigen grens in het wetboek van koophandel (UGB), gemeten aan de VSME in de versie van 2025
  • Lacunes toelichten: Ontbreekt in de eerste 3 rapportagejaren informatie uit de waardeketen, dan moet de onderneming haar inspanningen, de redenen en haar plannen toelichten

Typische gegevensbronnen in de onderneming

Veel gegevens zitten niet bij de duurzaamheidsafdeling, maar bij inkoop en compliance:

  • Leveranciersstamgegevens en inkoopvolume per land en productgroep laten zien waar risicogebieden liggen
  • Risicoanalyses en leveranciersbeoordelingen, bijvoorbeeld zelfbeoordelingen, audits, certificaten of ratings, laten risico’s en maatregelen bij afzonderlijke leveranciers zien
  • De gedragscode voor leveranciers, met bevestigingen en contractbepalingen, vormt de basis voor het beleid
  • Het meldsysteem en het klachtenkanaal leveren gevallen, casusstatistieken en herstel
  • Contracten met dienstverleners die op de eigen locaties werken, laten zien wie onder S2 valt

Verband met de VS-standaard

De VS-standaard bevat geen eigen maatstaven voor werknemers in de waardeketen. In de uitgebreide module moet worden vermeld of praktijken en beleid voor de overgang naar een duurzamere economie ook leveranciers of klanten betreffen en of bevestigde incidenten met werknemers in de waardeketen bekend zijn.

Veelgemaakte fouten en uitdagingen

Deze punten vallen in de praktijk vaak op:

  • Alleen de directe leveranciers bekijken, terwijl de materiële impacts vaak dieper in de toeleveringsketen liggen, bijvoorbeeld bij de grondstofwinning
  • Vertrouwen op leveranciersgegevens. Kleinere leveranciers mogen veel weigeren, en vaak komt er ook anders weinig terug. De rapportageplicht blijft toch bij de onderneming. Ontbrekende gegevens kunnen worden aangevuld met schattingen en sectorale en regionale gegevens. Informatie die een leverancier mag weigeren, hoeft daarvoor niet te worden verkregen: de plicht geldt ook zonder die informatie als vervuld. Wie pas bij het opstellen van het verslag merkt dat antwoorden ontbreken, heeft geen tijd meer om de lacunes te dichten
  • Werknemers verkeerd indelen: Uitzendkrachten en rechtstreeks ingehuurde zelfstandigen vallen onder S1, het personeel van externe dienstverleners op de eigen locatie, bijvoorbeeld catering of beveiliging, valt doorgaans onder S2. Zonder duidelijke afbakening worden zij dubbel of helemaal niet meegeteld
  • De overgangsbepalingen als pauze zien. Gegevens uit de toeleveringsketen opbouwen duurt lang. Wie in deze periode niet begint, staat na afloop zonder basis

Veelgestelde vragen over ESRS S2

Niet over de hele linie. U hoeft niet elke denkbare impact te onderzoeken, maar concentreert zich op de gebieden waar materiële impacts waarschijnlijk zijn, bijvoorbeeld per sector, land of grondstof. Liggen die diep in de toeleveringsketen, dan horen die werknemers erbij. U mag daarvoor sectorale en regionale gegevens gebruiken, zonder elke toeleverancier te bevragen.

Nee, en omgekeerd ook niet. De CSDDD legt zorgvuldigheidsplichten op; de ESRS regelen alleen de rapportage en ontslaan niet van zorgvuldigheidsplichten. De CSDDD geldt vanaf 26 jul 2029 voor EU-ondernemingen met meer dan 5.000 werknemers en meer dan 1,5 miljard EUR wereldwijde netto-omzet; ook uiteindelijke moederondernemingen en ondernemingen uit derde landen vallen eronder. Wie de zorgvuldigheidsplichten uitvoert, heeft wel veel informatie die S2 vraagt, zoals de risicoanalyse, maatregelen en klachtenprocedures.

Demo boeken

Uw ketengegevens structureren voor ESRS S2

In een gratis demo laten we zien hoe NetCero uw duurzaamheidsgegevens aan de ESRS koppelt en gegevenslacunes zichtbaar maakt.

Demo boeken