Naar inhoud

Bronnen · Regelgeving

EU-taxonomie uitgelegd: classificatie, criteria, kerncijfers

EU-taxonomie uitgelegd: zes milieudoelstellingen, vier voorwaarden, drie kerncijfers en wie moet rapporteren.

Bijgewerkt op

De EU-taxonomie in één oogopslag

01 Wat?
De EU-taxonomie (verordening (EU) 2020/852) legt vast welke economische activiteiten als ecologisch duurzaam gelden. Openbaar maken moeten ondernemingen die niet-financieel rapporteren op grond van de CSRD of van eerder nationaal recht; financiële marktdeelnemers maken voor hun producten openbaar in hoeverre die taxonomie-conform zijn. Alle anderen mogen haar vrijwillig toepassen, bijvoorbeeld voor gesprekken met banken.
02 Welke informatie moet worden verstrekt?
Niet-financiële ondernemingen geven aan welk aandeel van hun omzet, kapitaaluitgaven (CapEx) en operationele uitgaven (OpEx) betrekking heeft op taxonomie-geschikte en op taxonomie-conforme activiteiten. Financiële ondernemingen rapporteren eigen kerncijfers, bijvoorbeeld de Green Asset Ratio.
03 Wat is bijzonder?
Elke activiteit wordt afzonderlijk beoordeeld, niet de onderneming als geheel. Taxonomie-conform is een activiteit alleen als zij tegelijk aan vier voorwaarden voldoet: substantiële bijdrage aan een milieudoelstelling, geen ernstige afbreuk aan de andere (DNSH), minimumgaranties en de technische screeningcriteria.
04 Wat er niet bij hoort
De taxonomie verbiedt niets, zij vereist transparantie. En haar kerncijfers zijn geen ESRS-datapunt: ze staan in dezelfde duurzaamheidsverklaring, maar volgen de taxonomieverordening en de gedelegeerde verordeningen daarbij.

Wat u over de EU-taxonomie moet weten

Waar de EU-taxonomie over gaat

De taxonomie schept een gemeenschappelijke taal voor wat “ecologisch duurzaam” betekent. Zij moet kapitaal naar duurzame activiteiten leiden en het moeilijker maken om producten groener voor te stellen dan ze zijn. Zij werkt vooral langs twee wegen: ondernemingen maken openbaar hoeveel van hun activiteit taxonomie-conform is, en financiële producten die ecologische kenmerken promoten of in activiteiten met een milieudoelstelling beleggen, geven aan hoe hoog het taxonomie-conforme aandeel van hun beleggingen is. Welke activiteiten eronder vallen en welke drempels gelden, staat in gedelegeerde verordeningen, bijvoorbeeld gedelegeerde verordening (EU) 2021/2139 over de klimaattaxonomie. Die worden doorlopend bijgewerkt.

De zes milieudoelstellingen

Een activiteit kan taxonomie-conform zijn als zij substantieel bijdraagt aan ten minste één van deze doelstellingen:

  • Klimaatmitigatie
  • Klimaatadaptatie
  • Duurzaam gebruik en bescherming van water en mariene hulpbronnen
  • Transitie naar een circulaire economie
  • Preventie en bestrijding van verontreiniging
  • Bescherming en herstel van biodiversiteit en ecosystemen

De vier voorwaarden voor conformiteit

Aan alle vier moet zijn voldaan:

  • Substantiële bijdrage aan ten minste één milieudoelstelling
  • Geen ernstige afbreuk aan een van de andere doelstellingen (Do No Significant Harm, DNSH)
  • Minimumgaranties: procedures die de overeenstemming met de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen en de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten garanderen, met inbegrip van de fundamentele arbeidsnormen van de IAO en het Internationaal Statuut van de Rechten van de Mens
  • Technische screeningcriteria: of er een substantiële bijdrage is en geen ernstige afbreuk ontstaat, wordt gemeten aan de drempels en voorwaarden die voor de betreffende activiteit zijn vastgelegd

Geschikt of conform?

Het onderscheid bepaalt de hele openbaarmaking. Taxonomie-geschikt (eligible) is een activiteit die in de gedelegeerde verordeningen is beschreven, ongeacht hoe goed zij aan de criteria voldoet. Taxonomie-conform (aligned) is zij pas als zij aantoonbaar aan alle vier voorwaarden voldoet. In de praktijk wordt eerst het geschikte aandeel bepaald en daarna voor elke geschikte activiteit getoetst of zij conform is.

Wie de kerncijfers openbaar moet maken

De plicht hangt samen met de plicht om niet-financiële informatie te rapporteren: op grond van de CSRD of van eerder nationaal recht. Met Omnibus I wordt deze kring aanzienlijk kleiner.

  • Vanaf boekjaar 2027: ondernemingen en groepen met meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen euro netto-omzet
  • Boekjaren 2025 en 2026: de eerste golf van de CSRD, voor zover de lidstaat ondernemingen van de eerste golf die ten minste een van beide drempels niet overschrijden (450 miljoen euro omzet of 1.000 werknemers) niet heeft vrijgesteld
  • Oostenrijk: verplicht zijn op dit moment (stand: november 2026) ondernemingen die rapporteren op grond van de NaBeG, dus grote organisaties van openbaar belang boven beide drempels. Voor ondernemingen die volgens het eerdere recht een niet-financieel verslag opstellen, blijft de taxonomie-openbaarmaking bestaan. Voor inhoud en presentatie gelden de regels uit de paragraaf “De vereenvoudiging van 2026”
  • Duitsland: de CSRD is nog niet omgezet (stand: november 2026). Tot die tijd blijven ondernemingen die een niet-financiële verklaring opstellen, de taxonomie-kerncijfers openbaar maken. Voor inhoud en presentatie gelden de regels uit de paragraaf “De vereenvoudiging van 2026”
  • Vrijwillig: alle anderen mogen de kerncijfers vrijwillig openbaar maken
  • Financiële ondernemingen rapporteren andere kerncijfers; omzet, CapEx en OpEx gelden niet voor hen

De vereenvoudiging van 2026

Gedelegeerde verordening (EU) 2026/73 wijzigt de regels voor de openbaarmaking en vereenvoudigt afzonderlijke technische screeningcriteria. Zij geldt sinds 1 januari 2026, dus al voor de verslagen over boekjaar 2025. Voor boekjaren die in 2025 beginnen, mogen ondernemingen naar keuze nog de eerdere regels toepassen; voor boekjaren die vanaf 2026 beginnen, gelden alleen nog de nieuwe.

  • Materialiteitsdrempel van 10 %: niet-financiële ondernemingen hoeven activiteiten die samen minder dan 10 % van de noemer van een kerncijfer uitmaken, niet op geschiktheid en conformiteit te toetsen. Hun bedragen moeten afzonderlijk als niet-materieel worden gerapporteerd, als totaal en afzonderlijk met sector en toelichting, en blijven in de noemer
  • Per kerncijfer: de drempel wordt voor omzet, CapEx en OpEx afzonderlijk getoetst
  • OpEx: zijn de operationele uitgaven niet materieel voor het bedrijfsmodel, dan volstaan het totaalbedrag van de OpEx-noemer en een toelichting
  • Financiële ondernemingen: financieringen van ondernemingen zonder CSRD-plicht die ook niet tot een rapportageplichtige groep behoren, vallen in beginsel uit de noemer; in de teller telden ze al niet mee. Financiële ondernemingen mogen ze wel meenemen als de klant vrijwillig taxonomie-kerncijfers rapporteert of de besteding van de middelen bekend is
  • Verdere wijzigingen verwacht: de Europese toezichthoudende autoriteiten (ESMA, EBA, EIOPA) hebben de Commissie in oktober 2026 verdere vereenvoudigingen van de openbaarmakingsregels aanbevolen, bijvoorbeeld bij het OpEx-kerncijfer en voor banken en verzekeraars. De Commissie wil de wijzigingen in het eerste kwartaal van 2027 vaststellen (stand: november 2026)

Verhouding tot de CSRD en de ESRS

De taxonomiegegevens horen in de duurzaamheidsverklaring, volgens de herziene ESRS desgewenst in een afzonderlijke bijlage. Ze worden mee gecontroleerd, met beperkte mate van zekerheid, en vallen ook onder de digitale tagging zodra die geldt. Inhoudelijk volgen ze echter niet de ESRS: de basis is de taxonomieverordening met de gedelegeerde verordeningen daarbij. In de praktijk betekent dit: één document, twee regelsets, gescheiden afleiding.

Typische gegevensbronnen in de onderneming

  • Financiële boekhouding en controlling: omzet per product of dienst en de operationele uitgaven die onder het OpEx-kerncijfer vallen
  • Vaste-activaadministratie: toevoegingen aan materiële vaste activa, immateriële activa en gebruiksrechten als basis voor CapEx
  • Techniek, bouw en inkoop: bewijsstukken voor de technische screeningcriteria, bijvoorbeeld energieprestatiecertificaten, emissiewaarden van voertuigen of gegevens van fabrikanten
  • Risicomanagement: de klimaatrisicoanalyse die nodig is voor het DNSH-bewijs inzake klimaatadaptatie
  • Compliance: procedures inzake mensenrechten, corruptie, belastingen en eerlijke mededinging voor de minimumgaranties

Typische fouten

  • Taxonomie-geschikt met taxonomie-conform verwarren en het geschikte aandeel als “groene omzet” communiceren
  • Bedragen dubbel tellen wanneer een activiteit aan meerdere milieudoelstellingen bijdraagt
  • Het DNSH-bewijs inzake klimaatadaptatie leveren zonder klimaatrisicoanalyse voor de betrokken locaties en installaties

Veelgestelde vragen over de EU-taxonomie

Banken rapporteren eigen kerncijfers, bijvoorbeeld de Green Asset Ratio, en fondsen geven aan hoeveel van hun beleggingen taxonomie-conform is. Leningen aan ondernemingen zonder rapportageplicht tellen in beginsel niet mee in de kerncijfers van banken. Een bank mag ze wel meenemen als de onderneming vrijwillig taxonomie-kerncijfers volgens de modellen van de verordening rapporteert of de besteding van de middelen bekend is. Ondernemingen zonder plicht leveren deze gegevens vrijwillig.

Ja, als ze deel uitmaken van een verplichte duurzaamheidsverklaring: de controleur geeft met beperkte mate van zekerheid een oordeel dat ook betrekking heeft op de vraag of de taxonomiegegevens aan de eisen voldoen.

Nee. De technische screeningcriteria worden bijgewerkt, en installaties, locaties of toeleveringsketens veranderen. De kerncijfers worden voor elke verslagperiode opnieuw bepaald. Het is zinvol om ook de stand van de criteria vast te leggen.

Demo boeken

Taxonomierapportage zonder wildgroei aan spreadsheets

In een gratis demo laten we zien hoe NetCero u door geschiktheid, criteriatoetsing en de berekening van kerncijfers leidt.

Demo boeken