ESRS 2 Algemene toelichtingen – eisen eenvoudig uitgelegd

Waar ESRS 2 over gaat

ESRS 2 is het verplichte deel van elk ESRS-duurzaamheidsverslag en, naast ESRS 1, de tweede “cross-cutting” standaard. Ze behandelt op algemeen niveau de vier rapportagegebieden: governance, strategie inclusief financiële effecten, beheer van IRO’s (effecten, risico’s en kansen) inclusief beleid en acties, en maatstaven en doelen. De themastandaarden (E1 tot en met G1) vullen ze aan met concrete informatie. De regels over materialiteit, rapportagegrens en opbouw staan in ESRS 1.

De rapportage-eisen in vogelvlucht

ESRS 2 bevat 11 rapportage-eisen:

• BP-1 Grondslag voor opstelling: geconsolideerd of enkelvoudig, afwijkingen van de rapportagegrens ten opzichte van de geconsolideerde jaarrekening met motivering, omvang van de waardeketen, de verklaring dat het verslag volgens de ESRS is opgesteld en elke gebruikte verlichting
• BP-2 Informatie bij overgangsregels: wat wordt uitgesteld en wat toch moet worden vermeld
• GOV-1 Rol van de bestuurs-, leidinggevende en toezichthoudende organen
• GOV-2 Duurzaamheid in beloningsstelsels voor leden van die organen
• GOV-3 Due-diligenceverklaring
• GOV-4 Risicobeheersing en interne controles voor duurzaamheidsrapportage
• SBM-1 Strategie, bedrijfsmodel en waardeketen
• SBM-2 Belangen en opvattingen van belanghebbenden
• SBM-3 Wisselwerking van materiële effecten, risico’s en kansen met strategie en bedrijfsmodel, inclusief financiële effecten
• IRO-1 Proces om materiële effecten, risico’s en kansen en de te rapporteren materiële informatie te identificeren en te beoordelen
• IRO-2 Materiële effecten, risico’s en kansen en de in het verslag opgenomen rapportage-eisen

Daarbij komen 4 algemene rapportage-eisen voor beleid, acties, maatstaven en doelen (GDR), die voor elk materieel onderwerp gelden (zie sectie 06).

Governance: GOV-1 tot en met GOV-4

Hier blijkt of duurzaamheid in het bestuur verankerd is.

• GOV-1: samenstelling van bestuur en raad van commissarissen (of adviesraad), hun deskundigheid en hoe wordt gewaarborgd dat die aanwezig is of wordt opgebouwd, verantwoordelijke personen of comités, toezicht op doelen en hoe bestuur en raad van commissarissen (of adviesraad) IRO’s meewegen bij strategie, grote beslissingen en risicobeheer, inclusief afwegingen tussen doelen
• GOV-2: hoe de beloning van bestuur en raad van commissarissen (of adviesraad) aan duurzaamheidsonderwerpen is gekoppeld: kenmerken van de beloningsstelsels, gebruikte doelen of maatstaven en het aandeel variabele beloning dat ervan afhangt. Bestaan zulke beloningsstelsels niet, dan vervalt de informatie
• GOV-3: waar in het verslag de belangrijkste stappen van de duurzaamheidsgerelateerde due diligence staan. Bedoeld is het proces waarmee negatieve effecten op mens en milieu worden geïdentificeerd, voorkomen, beperkt en hersteld, niet de financiële of juridische due diligence. Een tabel met verwijzingen volstaat
• GOV-4: omvang en kenmerken van risicobeheer en interne beheersing voor de rapportage. Volledigheid en integriteit van gegevens en nauwkeurigheid van schattingen horen daarbij

Strategie: SBM-1 tot en met SBM-3

Hier wordt het bedrijfsmodel aan de materiële onderwerpen gekoppeld.

• SBM-1: bedrijfsmodel, waardeketen en de eigen positie daarin, significante productgroepen, markten en sectoren. Significant is wat meer dan 10 % van de omzet uitmaakt of met materiële effecten samenhangt. Daarbij komt, met de bijbehorende omzet, of het bedrijf actief is op vier gebieden: fossiele brandstoffen, vervaardiging van chemicaliën uit NACE-groep 20.2 (pesticiden en andere landbouwchemische producten), verboden wapens, en teelt en productie van tabak
• SBM-2: de belangrijke belanghebbenden, wat zij verwachten en hoe bestuur en raad van commissarissen (of adviesraad) daarvan op de hoogte raken
• SBM-3: hoe materiële effecten uit strategie en bedrijfsmodel voortkomen, hoe risico’s en kansen de financiële positie hebben beïnvloed, bij welke risico’s en kansen volgend jaar een materiële aanpassing van boekwaarden dreigt en welke ontwikkeling wordt verwacht. Daarbij komt een kwalitatieve beschrijving van de veerkracht van de strategie

Materialiteitsproces: IRO-1 en IRO-2

IRO-1 beschrijft hoe het bedrijf tot zijn materiële onderwerpen en informatie is gekomen. IRO-2 toont de uitkomst.

• IRO-1: proces en beslisstappen, methoden, aannames, criteria of drempels, hoe effecten naar ernst en waarschijnlijkheid zijn beoordeeld en gebieden met verhoogd risico zijn meegewogen, inbedding van due diligence en belanghebbenden, wijzigingen ten opzichte van het voorgaande jaar en datum van de laatste actualisering. Gevraagd is de eigen werkwijze, geen algemene standaardteksten
• IRO-2: beschrijving van de materiële IRO’s, wijzigingen ten opzichte van het voorgaande jaar, lijst van de nageleefde rapportage-eisen, bijvoorbeeld als inhoudsopgave, lijst van aanvullende informatie en een tabel van datapunten uit andere EU-wetgeving, waarin niet-materiële datapunten als “niet materieel” zijn aangemerkt
• Klimaat: wordt klimaatverandering als niet materieel beoordeeld, dan moet dat worden onderbouwd; alle informatie uit E1 mag dan achterwege blijven
• Dwang- en kinderarbeid: bestaat via de eigen activiteiten of de waardeketen een verband met materiële negatieve effecten, dan wordt het verhoogde risico vermeld per soort activiteit of per land of regio

Beleid, acties, maatstaven en doelen

4 algemene rapportage-eisen (General Disclosure Requirements, GDR) gelden voor elk materieel onderwerp, ook entiteitsspecifieke. De themastandaarden verwijzen ernaar.

• GDR-P Beleid: inhoud, doelstelling, reikwijdte en verwijzing naar standaarden van derden, plus de vermelding of er een overkoepelend mensenrechtenbeleid bestaat volgens de VN-richtsnoeren, de IAO-verklaring en de OESO-richtlijnen
• GDR-A Acties en middelen: wat is gedaan en wat is gepland, met tijdsbestek en verwachte uitkomst. Bij aanzienlijke financiële middelen het bedrag in het verslagjaar en een bandbreedte voor de toekomst
• GDR-M Maatstaven: eenheid, berekeningsmethode, bronnen, schattingen, aannames, datakwaliteit in de waardeketen en verandering ten opzichte van het voorgaande jaar
• GDR-T Doelen: meetbaar, tijdgebonden en uitkomstgericht, met basisjaar, doeljaar, tussendoelen en aannames, vermelding of het doel wettelijk verplicht is en, bij milieudoelen, of het op afdoende wetenschappelijk bewijs berust. Zonder meetbare doelen moet worden toegelicht of en hoe de effectiviteit toch wordt gevolgd

Bestaat er voor een materieel onderwerp geen beleid, geen acties of geen doelen, dan moet dat openlijk worden gezegd.

Overgangsregels in ESRS 2: BP-2

Bedrijven die op grond van de overgangsregels in ESRS 1 hele themastandaarden uitstellen (in de eerste jaren E4, S2, S3 en S4, voor bepaalde bedrijven van de eerste golf in 2026 zelfs alle), moeten in BP-2 toch aangeven of deze onderwerpen materieel zijn. Voor elk materieel uitgesteld onderwerp moet kort worden beschreven hoe bedrijfsmodel en strategie de effecten meewegen, plus doelen en voortgang, beleid, acties en maatstaven. Bij de overige overgangsregels, bijvoorbeeld voor verwachte financiële effecten, volstaat de vermelding van de weglating.

Waar de gegevens in het bedrijf zitten

De ESRS schrijven geen gedrag voor, behalve bij de rapportage zelf; verplichtingen uit andere wetten blijven bestaan. Ze vragen een beschrijving van de huidige situatie en van de vastgestelde plannen. Vrijwel alle informatie komt daarom uit bestaande documenten en processen:

• Statuten en reglementen van bestuur en raad van commissarissen (of adviesraad) leveren samenstelling en verantwoordelijkheden
• Interne richtlijnen en beleid, bijvoorbeeld over beloning, tonen beloningsstelsels en bestaand beleid
• Directie en strategieafdeling leveren bedrijfsmodel, waardeketen en sectoren
• Finance levert de omzet en de bedragen voor financiële effecten
• Risicobeheer en intern beheersingssysteem leveren risico’s en kansen en de controles op de rapportage
• Materialiteitsanalyse en stakeholderdialoog vormen de basis voor IRO-1, IRO-2 en SBM-2
• Compliance kent de acties en de stappen van de due diligence

Verband met de VS-standaard

De VS-standaard (Verordening (EU) 2026/1560) is de vrijwillige standaard voor bedrijven die niet onder de CSRD vallen. Ze kent geen materialiteitsanalyse. Haar basismodule (B1–B11) begint met “B1 Grondslag voor opstelling”, dat overeenkomt met BP-1. De uitgebreide module beschrijft met C1 ook bedrijfsmodel en strategie, vergelijkbaar met SBM-1. Informatie zoals IRO-1 of SBM-3 bestaat in de VS-standaard niet.

Typische fouten

Deze punten komen in de praktijk het vaakst voor:

• ESRS 2 behandelen als loutere inleiding en pas laat invullen. De informatie vraagt inbreng van directie, finance, risicobeheer en compliance
• Overgangsregels niet vanaf het begin meenemen. Wie pas aan het eind nagaat wat mag worden uitgesteld, verzamelt gegevens die nog niet nodig zijn en vergeet de informatie in BP-2
• Governance tegelijk ombouwen om beter over te komen. ESRS 2 beschrijft de situatie zoals die is. Verantwoordelijkheden, beloningsstelsels of beleid wijzigen zijn besluiten over governancestructuren, die tijd kosten. Ze horen niet in het rapportageproces thuis; ontbrekend beleid of ontbrekende doelen worden openlijk genoemd
• Geen duidelijke verantwoordelijkheden en controles voor de rapportage vastleggen. Het gevolg zijn late correcties en fouten in de vergelijkende cijfers