Bronnen · Regelgeving
De dubbele materialiteitsanalyse is het startpunt van elke CSRD-rapportage. Zij bepaalt welke thema's materieel zijn — en dus waarover u rapporteert, en waarover u niet mag rapporteren.
Bijgewerkt op
De methode om materiële duurzaamheidsthema's te bepalen. De basis van elk CSRD- en ESRS-rapport, vereist door ESRS 1.
Impactmaterialiteit (inside-out: wat de onderneming veroorzaakt) en financiële materialiteit (outside-in: risico's en kansen voor de onderneming). Eén van beide volstaat.
Een gemotiveerde lijst van materiële thema's en subthema's met de bijbehorende gevolgen, risico's en kansen (IRO's).
Alleen materiële thema's leiden tot rapportageverplichtingen. Omgekeerd mogen niet-materiële datapunten niet worden gerapporteerd, behalve als duidelijk gemarkeerde aanvullende informatie (ESRS 1, afdeling 8.2).
Een duurzaamheidsthema is materieel als het dat is vanuit het impactperspectief, vanuit het financiële perspectief, of vanuit beide. Eén van de twee volstaat. Het beginsel staat in ESRS 1, in de versie van gedelegeerde verordening (EU) 2026/1563 (treedt in werking op 10 nov 2026, van toepassing op boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen). Het onderscheidt Europese rapportage van puur beleggersgerichte benaderingen.
Dit betreft de daadwerkelijke en potentiële gevolgen van de onderneming voor mens en milieu, over de hele waardeketen. Negatieve en positieve gevolgen worden beoordeeld — met verschillende criteria.
Dit betreft duurzaamheidsthema's die financiële risico's of kansen opleveren — hoe de buitenwereld op de onderneming inwerkt. Risico's en kansen hebben drie bronnen: de eigen materiële gevolgen, afhankelijkheden van natuurlijke, menselijke en sociale hulpbronnen, en andere factoren zoals klimaatgevaren of nieuwe regelgeving. ESRS 1 vereist uitdrukkelijk dat afhankelijkheden worden meegewogen. De beoordeling gebruikt waarschijnlijkheid en omvang van de financiële effecten.
De analyse volgt een gestructureerde reeks. Nieuw is dat die niet noodzakelijk van onderop hoeft te worden doorlopen.
Minder formeel dan velen aannemen. Kwantitatieve scoring is niet vereist — een kwalitatieve beoordeling kan volstaan. Vereist is redelijke en onderbouwde informatie die zonder onevenredige kosten of inspanning beschikbaar is. Een uitputtende zoektocht naar elk denkbaar gevolg wordt expliciet niet verwacht. Wie een scoreschaal invoert, doet dat voor de traceerbaarheid, niet omdat de standaard het eist.
Hier wordt vaak meer werk gemaakt dan de standaard vraagt. ESRS 1 maakt de resultaten van de betrokkenheid die al plaatsvindt in het kader van de doorlopende zorgplicht tot een centrale input voor impactmaterialiteit. Een apart stakeholderproces alleen voor de materialiteitsanalyse is niet nodig. Wat openbaar moet worden gemaakt, via ESRS 2 IRO-1, is of de beoordeling wordt gevoed door het zorgplichtproces en, indien er is geraadpleegd, hoe de consultatie de beoordeling heeft beïnvloed.
Aan het eind hebt u een gedocumenteerde lijst van materiële thema's en subthema's. Er wordt op dat niveau gerapporteerd, niet als „de hele standaard“. En de herziene set trekt de consequentie in beide richtingen: niet-materiële datapunten mogen niet worden gerapporteerd, behalve als duidelijk gemarkeerde aanvullende informatie (ESRS 1, paragrafen 107–109). Een motivering is alleen vereist als klimaatverandering (E1) als niet-materieel wordt beoordeeld. Daarnaast vraagt ESRS 2 IRO-2 een tabel van alle datapunten uit andere EU-wetgeving, waarin de niet-materiële als „niet materieel“ zijn gemarkeerd.
IRO staat voor impact, risk and opportunity — gevolg, risico en kans. IRO's zijn de beoordelingsobjecten: per duurzaamheidsthema worden de concrete IRO's van de onderneming geïdentificeerd en beoordeeld.
Ja. ESRS 1 vereist die van elke rapportageplichtige onderneming. Zonder gedocumenteerde analyse is geen CSRD-conform rapport mogelijk, omdat de omvang van het rapport dan niet is onderbouwd.
Nee. Daadwerkelijke negatieve gevolgen worden beoordeeld op uitsluitend de ernst. Waarschijnlijkheid komt er alleen bij voor potentiële negatieve gevolgen. Positieve gevolgen worden beoordeeld op omvang en bereik, niet op ernst. Bij potentiële negatieve gevolgen voor mensenrechten gaat ernst voor.
Niet noodzakelijk. De standaard vereist geen kwantitatieve scoring; een kwalitatieve beoordeling kan volstaan. Een scoresysteem helpt bij de traceerbaarheid richting uw accountant, maar is geen doel op zich.
Op elke rapportagedatum beoordeelt u of er iets materieel is veranderd — in het bedrijfsmodel, de waardeketen of de regelgevende omgeving. Alleen dan werkt u bij. Er is geen plicht tot jaarlijkse herbeoordeling. Dat veel ondernemingen de analyse elke twee tot drie jaar volledig opnieuw doen, is praktijk, geen regel.
De standaard vereist geen apart enquêteproces uitsluitend voor de materialiteitsanalyse. Wat telt zijn de resultaten van de betrokkenheid die al onder de doorlopende zorgplicht plaatsvindt. Via ESRS 2 IRO-1 rapporteert u of de beoordeling wordt gevoed door het zorgplichtproces en, indien er is geraadpleegd, hoe de consultatie de beoordeling heeft beïnvloed.
Ja, in twee gevallen. In principe verbiedt de herziene set het rapporteren van niet-materiële datapunten, om rapporten lichter te houden. Aanvullende, niet-materiële informatie mag u wel opnemen als andere wetgeving of erkende kaders zoals GRI die vereisen, of als bepaalde gebruikers ze nodig hebben. U moet die duidelijk markeren als niet voortkomend uit de materialiteitsanalyse (ESRS 1, paragrafen 107–109). Alleen ESRS 2 geldt ongeacht de materialiteit. Als E1 niet-materieel wordt beoordeeld, moet dat worden toegelicht.
Deze pagina legt de rechtssituatie vereenvoudigd uit en vervangt geen juridisch of fiscaal advies. Bepalend zijn de gelinkte wetteksten in hun geldende versie.
Demo boeken
In een gratis demo laten we zien hoe NetCero u door de materialiteitsanalyse, IRO-beoordeling en ESRS-toewijzing leidt.
Demo boeken