GHG-boekhouding (corporate carbon footprint) uitgelegd

Wat is een Corporate Carbon Footprint (CCF) volgens het GHG Protocol?

De Corporate Carbon Footprint (CCF) is de volledige broeikasgasinventaris van een bedrijf. Hij legt alle emissies vast die voortkomen uit bedrijfsactiviteiten -- zowel direct als indirect. De basis is de GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard, het wereldwijd meest gebruikte raamwerk voor het meten en rapporteren van broeikasgasemissies van bedrijven. Het definieert uniforme systeemgrenzen, berekeningsmethoden en kwaliteitseisen zodat inventarissen vergelijkbaar en controleerbaar worden.

De drie emissiescopes: scope 1, scope 2 en scope 3

Het GHG Protocol verdeelt emissies in drie scopes die samen het volledige beeld geven van de broeikasgaslast van een bedrijf.

• Scope 1 -- directe emissies: emissies uit bronnen die het bedrijf bezit of beheert (bijv. eigen verbrandingsinstallaties, bedrijfsvoertuigen, productieprocessen).
• Scope 2 -- energieindirecte emissies: emissies uit ingekochte elektriciteit, warmte, koeling of stoom; ze ontstaan fysiek bij de energieleverancier maar worden toegerekend aan de afnemer.
• Scope 3 -- overige indirecte emissies: alle overige emissies in de waardeketen -- upstream (bijv. ingekochte goederen, transport) en downstream (bijv. gebruik en verwijdering van producten). Scope 3 maakt bij de meeste bedrijven het grootste deel uit.

CO₂-equivalenten en emissiefactoren

Niet alle broeikasgassen hebben hetzelfde klimaateffect. Het GHG Protocol omvat de zeven Kyoto-gassen -- CO₂, CH₄, N₂O, HFK's, PFK's, SF₆ en NF₃ -- en rekent ze om naar CO₂-equivalenten (CO₂e) via het Global Warming Potential (GWP). Emissiefactoren koppelen activiteitsdata (bijv. liters diesel, kWh elektriciteit of tonnen ingekochte goederen) aan de resulterende CO₂e-hoeveelheden. Serieus gepubliceerde factoren (bijv. IPCC, nationale milieudiensten, IEA, Ecoinvent) zijn specifiek per energiedrager, land en jaar.

Waarom een GHG-inventaris opstellen?

De redenen zijn regelgevend, strategisch en operationeel: bedrijven die onder de CSRD vallen, moeten gekwantificeerde broeikasgasgegevens publiceren op grond van ESRS E1. Daarnaast vereisen Science Based Targets (SBTi) een volledige scope 1-2-3-inventaris als uitgangsbasislijn.

• CSRD / ESRS E1: verplichte openbaarmaking van scope 1-, 2- en 3-gegevens plus reductiedoelstellingen.
• Science Based Targets (SBTi): doelvalidatie vereist een GHG Protocol-conforme basislijn.
• Verzoeken vanuit de toeleveringsketen en investeerders: grote klanten en financieringspartners vragen steeds vaker om geverifieerde CCF-gegevens.

Hoe wordt een CCF opgesteld?

Het proces volgt een gestructureerde aanpak die begint met het vaststellen van systeemgrenzen en eindigt met gedocumenteerde rapportage.

• Organisatorische grenzen vaststellen (consolidatiebenadering: zeggenschap of aandelenbelang) en operationele grenzen bepalen (welke emissiebronnen en scope 3-categorieën zijn wezenlijk?).
• Activiteitsdata verzamelen (energieverbruik, inkoophoeveelheden, transportprestaties, productiegegevens) en passende emissiefactoren toewijzen.
• Emissies berekenen, kwaliteitsbewaking toepassen, documenteren en extern laten verifiëren; vervolgens reductiedoelstellingen en maatregelen afleiden.

Scope 2: marktgebaseerd vs. locatiegebaseerd

Het GHG Protocol schrijft voor scope 2 twee parallelle berekeningsmethoden voor. De locatiegebaseerde methode gebruikt de gemiddelde emissiefactor van de nationale elektriciteitsmix. De marktgebaseerde methode weerspiegelt daadwerkelijk ingekochte energie: met garanties van oorsprong of power purchase agreements (PPA's) kan een bedrijf aantonen dat zijn elektriciteitslevering afkomstig is van hernieuwbare bronnen en daarmee een lager scope 2-cijfer rapporteren.